اصول اقتصادی پیشنهاد قیمت در بورس انرژی

اصول اقتصادی پیشنهاد قیمت در بورس انرژی

شرکت‌های توزیع برق به عنوان خریدار این کالا در بورس انرژی باید توجه کنند که قیمت‌گذاری مناسبی برای خرید داشته باشند. و ثبت نام بورس انجام شده باشد . از آنجایی که این شرکت‌ها می توانند برق خود را به صورت سلف از بورس انرژی تهیه نمایند و یا در بازار روز فروش از طریق مدیریت شبکه برق، برق مورد نیاز خود را تهیه نمایند، لذا باید توجه کنند هنگام خرید از بورس انرژی با قیمت جایگزین که همان قیمت دریافتی مدیریت شبکه می باشد روبرو هستند، البته این قیمت باید عاری از هرگونه هزینه انتقال و یا اتلاف باشد که برابر با قیمت خالص جایگزین برق خریداری شده از بورس است.

از آنجاییکه خرید از بورس انرژی به صورت سلف است و شرکت‌های توزیع باید مبلغ نقد برای خرید این کالا پرداخت نمایند لذا این مبلغ دارای هزینه فرصت است که بر اساس تعداد روزهای سلف و نرخ هزینه فرصت r محاسبه می‌گردد.

نکته ای که می باید به آن توجه داشت این است که نرخ هزینه فرصت هر عددی می تواند باشد ولی باید از نرخ بهره بانکی بزرگتر باشد (چون اگر پول خرید برق در حساب بانکی بماند نرخ بهره بانکی به آن تعلق می‌گیرد).

نرخ هزینه فرصت در واقع بهترین نرخ بازدهی سرمایه خرید برق برای شرکت می باشد که باید برابر یا بزرگتر از نرخ بهره بانکی باشد.و آموزش بورس انجام گردد .

 

فرمول پایین فرمول تعیین حداکثر قیمت خرید است و قیمت معامله حتما بایدکوچکتر مساوی این قیمت باشد .

ابزارهای مشتقه در بازار برق

در بورس انرژی قرار است در فازهای بعدی ، علاوه بر سلف موازی استاندارد برق ، ابزارهای مشتقه دیگری همچون قراردادهای آتی برق ( Future Contract ) و اختیار معامله ( Option ) نیز معامله گردد. این ابزارها از مهمترین ابزارهای مشتقه در بازارهای مالی محسوب می شوند که نقش مهمی در بورس ها مطرح دنیا از جمله بورس ها انرژی اروپا و آمریکا ایفا می نمایند . لذا آشنایی با این ابزارهای مالی و نحوه کارکرد آنها برای مدیران صنعت برق حائز اهمیت است.

در این بخش به معرفی این دو  ابزار مشتقه  خواهیم پرداخت :

معرفی قرارداد آتی

معامله‌گر با خرید یک قرارداد آتی متعهد می شود که کالایی را در سررسید با شرایط مشخص و قیمت مشخص مبادله نماید. خریدار قراردار آتی متعهد به خرید کالا در سرسید و فروشنده قرارداد آتی متعهد به فروش محصول در سررسید است. برای جلوگیری از امتناع طرفین از انجام قرارداد، طرفین به صورت شرط ضمن عقد متعهد می‌شوند مبلغی را به عنوان وجه تضمین، نزد اتاق پایاپای بگذارند و متعهد میشوند متناسب با تغییرات قیمت آتی، وجه تضمین را تعدیل کنند و اتاق پایاپای از طرف آنان وکالت دارد متناسب با تغییرات، بخشی از وجه تضمین هر یک از طرفین را به عنوان اباحه تصرف و در اختیار دیگری قرار دهد و او حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در سررسید با هم تسویه کنند.

در بازار آتی دو عنصر وجود دارد :

1 – متعهد فروش

2 – متعهد خرید

متعهد فروش شرکت A طی قرارداد آتی متعهد می‌گردد که دارایی پایه (مثلا 01 مگاوات برق بار پایه ) 2 ماه بعد (فرضاً 1397/07/30) به قیمت الان بازار آتی مثلا به ازا ء هر مگاوات 16000 ریال به متعهد خرید شرکت B که تعهد خرید دارد تحویل دهد.

اگر متعهد خرید و فروش قیمت قرارداد را قبول نمایند این قرار داد بین این دو منعقد می گردد. درواقع یک قرارداد آتی برق بین این دو شرکت شکل گرفته است. فعلا نوعی قرارداد سلف بین خریدار و فروشنده شکل گرفته است؛ با این تفاوت که خریدار ، ارزش معامله را در تاریخ انعقاد قرارداد به فروشنده پرداخت نمی کند بلکه متعهد خرید و متعهد فروش هر دو نفر در این قرارداد آتی درصدی از ارزش معامله را فرضاً 20 درصد نزد اتاق پایاپای بورس انرژی خواهند گذاشت (که به آن وجه تضمین گفته می‌شود) .البته کد بورسی لازم است . 

حال اگر فردای همان روز قیمت بازاری قراردادآتی ( 01 مگاوات برق بارپایه تحویلی 1397/07/30) 16500 ریال گردد آنگاه متعهد فروش به علت اینکه همین محصول را دیروز به قیمت 16000 ریال فروخته است به ازا ء هر مگاوات 50 ریال ضرر کرده است. لذا مبلغ

500*10000 = 500000 ریال

از وجه تضمین متعهد فروش، شرکت A برداشت و به حساب وجه تضمین متعهد خرید، شرکت B اضافه خواهد شد. و برعکس ، اگر قیمت 15500 ریال گردد مبلغ 500 هزار ریال از حساب متعهد خرید، شرکت B برداشت و به حساب متعهد فروش، شرکت A واریز خواهد شد.  به این عملیات تسویه روزانه حسابها یا اصطلاحا Mark to Market گویند .

این عملیات تسویه روزانه تا زمان سررسید قرارداد آتی یعنی 1397/07/30 ادامه خواهد داشت .

هر کدام از طرفین قرارداد می تواند قبل از سررسید به سه روش زیر از تعهد خود خارج شوند :

الف) واگذاری قرارداد به شخص دیگر (اخذ موقعیت معکوس) قبل از سررسید

ب) تحویل یا دریافت محصول در زمان سررسید

ج) تسویه نقدی قرارداد در سررسید

فرض کنید قیمت قرارداد آتی یک هفته بعد از انعقاد قرارداد 17500 ریال گردد آنگاه متعهد خرید شرکت B در هر مگاوات 1500 ریال سود کرده است اگر متعهد خرید بخواهد از بازار خارج شود می تواند یک قرارداد آتی دیگری منعقد نماید با این تفاوت که تعهد فروش یگیرد در این صورت متعهد خرید موقعیت کلی خود را بسته و از بازار خارج می گردد. و در مجموع 1500 ریال در هر مگاوات سود برده است . در اصطلاح به این عمل اخذ موقعیت معکوس برای بستن قرارداد و خارج شدن از بازار می گویند. لازم به ذکر است این روش معمول ترین روش تسویه قراردادهای آتی است و تقریبا 99 درصد قراردادهای آتی به این روش تسویه می شود.

حال فرض کنید هیچ یک از شرکت ها A و B قرارداد آتی خود را تا سررسید قرارداد تاریخ 1397/07/30 با اخذ موقعیت معکوس نبندند آنگاه آنها مجبور خواهند شد قرارداد را یا تسویه نقدی نهایی و یا تسویه فیزیکی کنند.

نکته مهم: قیمت قرارداد آتی در روز سررسید حتما با قیمت نقدی در بازار برابر خواهد بود.

فرض کنید قیمت نقدی برق دربازار در تاریخ 1397/07/30، برابر با 15000 ریال باشد در این روز قیمت آتی برق نیز حتما 15000 ریال خواهد بود ، آنگاه شرکت A که دو ماه قبل قرارداد آتی 10 مگاوات برق با شرکت B با قیمت 16000 ریال منعقد نموده است و متعهد فروش نیز بوده است در هر مگاوات 1000 ریال سود کرده است و به حساب وجه تضمین اش

1000*10000 = 1,000,000 ریال

واریز و از حساب شرکت Bهمین مقدار پول برداشت خواهد شد و در نهایت قرارداد تسویه نقدی می شود.

اگر شرکت های A و Bتوافق کنند که تسویه فیزیکی انجام دهند در این صورت شرکت A از بازار به قیمت 15000 ریال برق تهیه خواهد کرد و به شرکت B تحویل می دهد ولی شرکت B موظف است 16000 ریال در هر مگاوات به شرکت A پرداخت نماید. در این صورت شرکت A به میزان 10,000,000 ریال از این قرارداد سود خواهد برد.

نتیجه سود و زیان نحوه تسویه در سررسید در هر دو روش یکی است. بنابراین به علت هزینه ها بیشتر تسویه فیزیکی معامله گران ترجیح می دهند در سررسید تسویه نقدی نمایند.

بازارهای بورس انرژی

بازارهای بورس انرژی

بورس انرژی دارای سه بازار فیزیکی، مشتقه و فرعی است. آموزش بورس در این بازار ها صورت میگیرد وبازار فیزیکی شامل سه تابلوی برق، نفت و گاز و تابلوی سایر حامل‌های انرژی و بازار مشتقه شامل سه تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله است.

انواع بازارهای برق (از حیث کالا)

1 . بازار انرژی
2 . خدمات جانبی
3 . انتقال

بازار انرژی: بازار معاملات خود توان مصرفی به بازار انرژی موسوم است. معاملات برق در بورس انرژی همان معاملات توان ظاهری برق محسوب می‌شود. گرچه قرار است در فازهای آینده بازار خدمات جانبی و انتقال نیز در این بورس صورت گیرد.

بازار خدمات جانبی: همان بازار توان راکتیو و خدمات رزرو و ظرفیت و سایر خدماتی که برای حفظ توان ظاهری در شبکه مورد نیاز است.

بازار انتقال: بازاریست که در آن خدمات انتقال انرژی الکتریکی مورد معامله قرار می‌گیرد.و ثبت نام بورس انجام میگیرد . 

انواع بازارهای برق (از حیث زمانی)

1 – بازار سلف: قرارداد سلف قراردادی است که در آن خریدار و فروشنده کالا برای زمان تحویل معین در آینده و مقدار مشخصی از کالا به قیمت توافقی به تفاهم می‌رسند. این نوع بازار قرار است در بورس انرژی ایران راه اندازی گردد.

2 – بازار روز بعد: در اغلب بازارهای برق برای تولید و مصرف در ساعات روز بعد برنامه ریزی می‌شود این بازار در ایران به بازار روزفروش معروف است.

3 – بازار لحظه‌ای: با توجه به تغییرات سمت بار و سمت تولید ایجاد تعادل در بازه‌ها زمانی کمتر از یک ساعت نیز الزامیست. در بورس انرژی در فاز اول قرار است که معاملات سلف برق تحت عنوان سلف موازی استاندارد صورت گیرد و معاملات برق از سه روز جلوتر به بعد امکان پذیر است و معاملات بازار روز بعد و بازار لحظه‌ای فعلا در بورس انرژی مورد معامله قرار نخواهد گرفت.

مشخصات قراردادهای سلف موازی استاندارد برق

در بورس انرژی قراردادهای سلف موازی استاندارد دارای خصوصیاتی است که اطلاعات آن در زیر آمده است.

مشخصات “قرارداد سلف موازی استاندارد” کالای برق در “دوره‌های مصرف” معین و “دوره‌های تحویل” مشخص برای افرادی که کد بورسی دارند . 

ردیف	عنوان	توضیحات
1	نام دارایی پایه	بسته برق (انرژی الکتریکی) معادل یک “مگاوات” در هر ساعت از “دوره مصرف” در “دوره تحویل”
2	مشخصات دارایی پایه	فرکانس شبکه سراسری و سطوح ولتاژ شبکه سراسری برق کشور
3	نام و مشخصات عرضه کنندگان اولیه	کلیه عرضه‌کنندگان پذیرش شده در بورس بورس انرژی (مطابق فرآیند پذیرش مشتری در بورس انرژی براساس اعلام و تایید شرکت مدیریت شبکه برق ایران)
4	دوره مصرف	تعداد ساعات مصرف در هر روز از دوره تحویل (مطابق جدول 1)
5	دوره تحویل	تعداد روزهای تحویل کالا (مطابق جدول 2). شروع دوره تحویل در 6 کاراکتر سمت راست نماد معاملاتی تصریح می‌شود.
6	اندازه قرارداد	تعداد بسته‌های برق (انرژی الکتریکی) در هر قرارداد که معادل حاصل‍ضرب تعداد ساعات “دوره مصرف” در تعداد روزهای “دوره تحویل” است. (مطابق جدول 3)
7	نماد معاملاتی	یک نماد منحصر به فرد برای هر قرارداد (مطابق جدول 4)
8	روش عرضه اولیه	حراج ناپیوسته
9	دوره عرضه اولیه	از روز بازگشایی نماد معاملاتی
10	دوره معاملاتی قرارداد	از تاریخ بازگشایی نماد تا 3 روز قبل از شروع دوره تحویل
11	سررسید قرارداد	پایان دوره تحویل
12	مکان تحویل	شبکه سراسری برق کشور
13	واحد پولی	ریال
14	حداقل تغییر قیمت	10 ریال
15	کارمزدها	مطابق کارمزدهای مصوب اعلامی سازمان بورس و اوراق بهادار
16	سقف خرید هر مشتری	برای مشتریان متصل به شبکه‌های انتقال و فوق توزیع با کد خاص مطابق اطلاعات اعلامی توسط شرکت مدیریت شبکه برق ایران برای مشتریان متصل به شبکه‌های توزیع با کد خاص مطابق اطلاعات اعلامی شرکت توزیع نیروی برق سرویس‌دهنده مشتری به شرکت مدیریت شبکه برق ایران
17	شرایط لازم جهت تحویل فیزیکی و اطلاعات و مستندات موردنیاز	برای شرکت‌های توزیع نیروی برق و شرکت‌های بازرگانی برق: پروانه توزیع/ خرده‌فروشی برای مصرف‌کنندگان نهایی: قرارداد انشعاب برق یا آخرین قبض صادر شده توسط شرکت توزیع نیروی برق یا برق منطقه‌ای
18	دامنه نوسان روزانه قیمت	بدون محدودیت نوسان در چارچوب قوانین و مقررات وزارت نیرو
19	روش تسویه معاملات	نقدی
20	آخرین روز معاملاتی	سه روز پیش از شروع دوره تحویل (مطابق پیوست شماره 1)
21	امکان تحویل فیزیکی و تسویه نقدی در پایان دوره معاملاتی	خیر
22	زمان‌بندی جهت پرداخت وجه معامله	100 درصد ارزش معامله پیش از ثبت سفارش در سامانه معاملاتی معامله
23	مهلت تسویه	سه روز کاری پس از انجام معامله
24	میزان مجاز عرضه اولیه	مطابق سقف مجاز اعلامی توسط شرکت مدیریت شبکه برق ایران برای هر نیروگاه تولید برق

.

نحوه و فرآیند انجام معاملات در بورس انرژی

مشتریان بورس انرژی اهم از خریداران و فروشندگان موظفند که قبل از انجام معاملات در بورس اقدام به اخذ کد نمایند.

فرآیند انجام کار به این صورت است:

متقاضیان با مراجعه به شرکت مدیریت شبکه برق ایران، فرم تکمیل شده و ممهور «معرفی نامه جهت درخواست کد خاص برای معاملات برق در بورس انرژی» را از آن شرکت دریافت می‌نمایند. سپس با تکمیل فرم‌های

1 – احراز هویت مشتری
2 – درخواست کد معاملاتی
3 – بیانیه ریسک ( موجود در دفاتر شرکت‌های کارگزاری و بخش بازارها فرم‌ها در وبسایت شرکت بورس انرژی)

نسبت به اخذ کد معاملاتی از طریق شرکت‌های کارگزاری دارای مجوز فعالیت در بورس انرژی اقدام نمایند. لازم به ذکر است متقاضیان باید در هنگام مراجعه به شرکت‌های کارگزاری، مدارک و اطلاعات مندرج دربند ب ماده 21 دستورالعمل معاملات کالا و اوراق بهادار مبتنی بر کالا در بورس انرژی شامل موارد ذیل را جهت ارائه به همراه داشته باشند:

1 – اطلاعات در خصوص اساسنامه، شناسه ملی، شرکتنامه، آگهی روزنامة رسمی درخصوص تأسیس وآخرین تغییرات آن، آگهی آخرین تغییرات مدیران وصاحبان امضای مجاز، ترکیب سهامداران، مالکان یا شرکاء بالای ده درصد، مؤسسان، اعضای هیأت مدیره و مدیرعامل، بازرسان، حسابرسان ونشانی اقامتگاه آنان؛
2 – اطلاعات مربوط به حساب بانکی مرتبط بامعاملات کالا یا اوراق بهادارمبتنی بر کالا؛
3 – اطلاعات درمورد حجم معاملات قبلی؛
4 – اصل مدرک شناسایی صاحبان امضای مجاز شامل شناسنامه وکارت ملی وکپی مصدق تمامی صفحات مدارک مذکور.

پس از دریافت کد معاملاتی مشتریان می توانند اقدام به معامله نمایند. برای معاملات، مشتریان موظفند قبل از شروع تالارهای بورس انرژی سفارش خرید خود را به کارگزار ارسال نمایند.

سفارش‌های برق چهار نوع است:

1 – بار پایه
2 – کم باری
3 – میان باری
4 – پرباری

زمان بازگشایی و سررسید قراردادها:

1 – روزانه : سه روز قبل
2 – هفتگی : سه هفته قبل
3 – ماهانه : یک ماه قبل
4 – فصلی : یک فصل قبل
5 – سالیانه : یکسال قبل

زمان سررسید تمام قراردادهای فوق ، تا سه روز قبل از موعد تحویل است.

وضعیت‌های اعمال: منظور از وضعیت‌های اعمال همان اعتبار سفارش و نحوه حضور سفارش در تالار معاملاتی بورس می‌باشد که عبارتند از:

الف) همه یا هیچ: در این حالت چنانچه دستور به طور کامل قابل اجرا باشد، اجرا شده و در غیر این صورت در تالار معاملات باقی می‌ماند تا زمانی که قابلیت اجرا به شکل کامل را پیدا نماید به طور مثال فرض نمایید که یک تولید کننده، سفارش فروش 21 مگاوات را با شرایط همه یا هیچ در تالار بورس وارد نماید در این صورت سیستم معاملات (کلیرینگ) بورس تا زمان سررسید دستور سعی در فروش همه 21 مگاوات دارد. چنانچه دستور در این فاصله به طور کامل اجرا نشد از سیستم تالار بورس خارج می‌گردد. این نوع وضعیت اعمال از آنجایی که تولید برق تقسیم پذیر نیست کاربرد زیادی برای فروشندگان در بازار برق دارد.

ب) تمام یا بخشی: در این حالت سفارشات می‌توانند به شکل جزیی نیز با سفارشات طرف مقابل حتی با نسبت‌ها کمتری از کل سفارش اولیه نیز معامله شوند. در این حالت بخش اعمال نشده از قرارداد در تالار بورس باقی می‌ماند. این نوع سفارش کاربرد زیادی برای خریداران بازار برق دارد.

ج) پر کن یا بکش: در این حالت چنانچه تمام سفارش در یک زمان خ اص انجام نشود از تالار معاملات خارج می شود.

د) پر کن و بکش: در این حالت چنانچه تمام یا بخشی از سفارش در یک زمان خاص انجام نشود قسمت باقیمانده از تالار معاملات خارج می‌شود.

مکانیسم قیمت گذاری در بورس‌های برق

هر بورس برقی مهمترین بخش فرآیند کشف قیمت است. کارایی و شفافیت عملیات بورس به فرآیند کشف قیمت وابسته است. این فرآیند شامل دو بخش مهم است:

1) روش فروش (Bidding Methodology)
2) فلسفه قیمت گذاری (Pricing Philosophy)

بخش اول یعنی Bidding Methodology به دو شکل انجام می شود:

الف) Supply Side Bidding : در این روش، قیمت‌ها توسط عرضه‌کنندگان به بازار ارائه می‌شوند و بخش تقاضا، پیشنهاد قیمت نمی‌دهد. در این روش بر اساس سفارشات ارائه شده به بازار و با توجه به تقاطع منحنی تقاضا و عرضه کل، قیمت‌ها تعادلی در بازار به دست می‌آیند که به آن MCP می‌گویند به حجم به دست آمده در این قیمت هم، حجم تعادلی بازار می‌گویند.

ب) Double Side Bidding : در این روش مصرف‌کنندگان نیز اقدام به ارائه پیشنهاد قیمت همراه با حجم مورد تقاضا می‌دهند.

در مورد فلسفه قیمت گذاری هم می‌توان قیمت گذاری برای عرضه کنندگان را به دو شکل زیر تعریف نمود:

الف) قیمت گذاری مستقیم (یکنواخت): در این روش قیمت‌گذاری تمامی عرضه‌کنندگان، قیمت تلاقی عرضه و تقاضا را دریافت می‌کنند. یا به عبارتی همه عرضه‌کنندگانی که قیمت پیشنهادیشان از قیمت تسویه کننده بازار یعنی MCP (uniform) کمتر است قیمت MCP (uniform) را دریافت می کنند.

ب) قیمت‌گذاری تبعیضی: در این روش به همه عرضه کنندگانی که قیمت‌شان از MCP (uniform) کمتر می باشد بر اساس قیمت پیشنهادی خودشان پرداخت میگردد قیمت میانگین دریافتی عرضه کنندگان برابر MCP ( pay as bid ) خواهد بود . 

بورس انرژی چیست ؟

بورس انرژی چیست؟ ( راهنمای کامل و روش شروع کار )

شرکت بورس انرژی (سهامی عام) بر اساس قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذرماه 1384 مجلس شورای اسلامی تاسیس و در تاریخ 1391/04/17 در اداره کل ثبت شرکت‌ها و موسسات غیر تجاری به ثبت رسید.

فعالیت‌های عملیاتی آموزش بورس انرژی در زمینه انجام معاملات نقدی، قرارداد سلف موازی استاندارد، قراردادهای آتی و اختیار معامله و به منظور مرتفع‌سازی نیازهایی چون خرید و فروش منابع انرژی، تامین مالی برای تولیدکنندگان و تامین منابع انرژی برای توزیع‌کنندگان و مصرف‌کنندگان، از اوایل خرداد ماه همان سال آغار نمود.

دلایل راه‌اندازی بورس انرژی

ایران به عنوان یکی از بزرگترین کشورهای تولیدکننده نفت و گاز و دارنده یکی از بزرگترین ذخایر و منابع هیدروکربوری جهان شناخته می‌شود. از سوی دیگر با توجه به رویکرد مطرح در سند چشم انداز 1404 در ارتقاء جایگاه جمهوری اسلامی ایران به کشور اول منطقه از لحاظ اقتصادی، سیاسی ، علمی و … لزوم تاسیس بازاری متشکل جهت کشف قیمت و معامله نفت به عنوان یک کالای استراتژیک در منطقه بیش از گذشته احساس و همین موضوع زمینه ساز طرح قیمت گذاری نفت در داخل کشور شد و ثبت نام بورس لازم است.

از آنجا که یکی از بهترین و شفاف‌ترین مکانیزم‌های قیمت گذاری محصولات، عرضه آنها در بورس می‌باشد، در اوایل دهه 80 ایده تاسیس بورسی برای انجام معاملات نفت طی فرآیندی مشترک میان وزارتخانه های نفت و اقتصاد شکل گرفت. در فاز نخست برای محقق شدن این ایده در اواخر بهمن 1386 مبادلات فرآورده های نفت و پتروشیمی در بازار سرمایه آغاز گردید.

از سویی با وجود زیرساخت‌های موجود در صنعت برق کشور که آن را از کشورهای منطقه متمایز می‌سازد، همزمان با فعالیت‌ها در راستای شکل گیری بورس نفت، لزوم راه اندازی بورس برق در ادامه توسعه بازار برق کشور احساس شد. و در این مورد داشتن کد بورسی لازم به نظر میرسد در خرداد 87 شورای عالی بورس با تاسیس بورس برق موافقت می‌کند. در این بین تشکیل بازاری منسجم برای در بر گیری همه کالاهای از جنس انرژی و تشکیل بورسی جامع و واحد برای معاملات انواع حامل‌های انرژی پیشنهاد شد.

شورای عالی بورس و اوراق بهادار در جلسه 1390/03/30 با تجمیع درخواست‌های جداگانه برای راه اندازی بورس نفت و برق به راه اندازی بورس انرژی رای داد.

بر این اساس بورس انرژی به عنوان چهارمین بورس کشور جهت عرضه محصولات نفت و مشتقات نفتی ، برق، گاز طبیعی ، زغال سنگ ، حق آلودگی و سایر حامل‌های انرژی شکل گرفت. متعاقب صدور مجوز فعالیت بورس انرژی و برای تعیین گروه‌های سهامداری این بورس، سازمان بورس و اوراق بهادار، فراخوانی را در تاریخ 1390/04/05 جهت مشارکت نهادهای مالی و فعالان صنعت نفت ، گاز و فراورده های نفتی، برق و با قید ترکیب 60 درصد نهادهای مالی ، 20 درصد فعالان صنعت برق و نفت و 20 درصد عموم مردم و سقف 5/2 درصد برای هر متقاضی منتشرنمود. در تاریخ یازدهم اسفند 1390 مجمع عمومی مؤسس شرکت بورس انرژی برگزار گردید و از بین کاندیداهای عضویت در هیئت مدیره، 7 عضو اصلی و 2 عضو علی‌البدل انتخاب شدند.

ماموریت سازمانی و اهداف بورس انرژی

ماموریت سازمانی: ایجاد بازاری شفاف، کارآمد، با نقد شوندگی و رقابت پذیری بالا، جهت رفع انحصار و کشف عادلانه قیمت حاملهای انرژی.

اهداف

• تبیین، تحکیم و ارتقاء جایگاه و کارکردهای بورس انرژی برای ذینفعان
• بکارگیری رویه های موثر جهت حفظ سلامت بازار و صیانت ازحقوق ذینفعان
• طراحی ابزارها و محصولات جدید با توجه به نیازهای ذینفعان و اقتضائات محیطی
• تجهیز بهینه منابع فیزیکی و توسعه مستمرسرمایه های انسانی
• ارزش آفرینی و تامین منافع سهامداران
• تعامل و همکاری موثر با نهادهای فعال در بازارهای مالی

کلاه برداری با سهام عدالت

:کلاه‌برداری با سهام عدالت / سودهایی که به سهامداران نمی‌رسد

در حالی که قرار بود آزادسازی سهام عدالت کد بورسی به معیشت خانوارهای کشور کمک کند و منفعت اصلی آن را به سهامداران برسد، گروه‌های مختلف به جز سهامداران سود بردند.

یک گروه تلگرامی با نامی مرتبط با سهام عدالت در تلگرام از اعضای خود می‌خواهد تا مخاطب‌های خود را به گروه اضافه و به‌ازای هر فرد مبلغی را دریافت کنند. در شرایطی که امکان فروش سهام عدالت برای کارگزاری‌ها وجود ندارد، حقوقی‌ها تمایلی به خرید بلوکی این سهام ندارند، سهامداران منتظر دریافت پول سهامشان هستند و … افرادی با ایجاد کانال و گروه در فضای مجازی با نام سهام عدالت پول درمی‌آورند.

در پیام این گروه آمده است: «شرکت ازاد سازی سهام عدالت خریدار تک تک افراد یا مخاطب تلگرام شماست، شرکت برای خرید و فروش سهام عدالت و جذب مشمولان دریافتی سهام عدالت با کد پیگیری:5993939 ،هریک از اعضای مخاطبین شما به قیمت10هزار تومان خریدار است.»

امکان ورود به کانال به جز از راه یکی از مخاطبان ممکن نیست، یعنی لینکی وجود ندارد.و آموزش بورس ادامه دارد . 

در این کانال هدف را اینطور توضیح داده است: «میپرسید شما اد بزنید چه سودی برای شرکت بزرگ ما داره :جواب:مثال یکی از مخاطبین شما قصد خرید و فروش سهام عدالت دارد به موسسه ما میپوندت و به صورت رسمی به اداره ما تشریف میاورد و سهام خود راه خرید و فروش میکند.»

همچنین این کانال بدون هویت مدعی است که نزدیک چهار سال هست خریدوفروش سهام را انجام می‌دهد و در عرصه تلگرام سهام عدالت از سال 86 بوده است.

براساس نرخ‌هایی که در این گروه آمده به‌ازای اضافه کردن ۲۰۰نفر از مخاطبان و کسانی که ثبت نام بورس انجام داده اند مبلغ دو میلیون تومان به حساب فرد واریز می‌شود.

پیش از این نیز برخی با خرید برگه‌های سهام عدالت به نصف قیمت اصلی کسب سود کرده بودند.

این در حالی است که ارزش سهام عدالت در دو ماه و نیم اخیر 40 درصد افت کرده و به 12 میلیون و 500 هزار تومان رسیده، یعنی ارزش کل سهام عدالت به رقمی کمتر از 60 درصد آن در مرداد ماه رسیده است.

آخرین اخبار و نتایج پیگیری‌های تجارت‌نیوز درباره سهام عدالت را در صفحه اختصاصی سهام عدالت  بخوانید.

پاس گل به سهام داران بورس

پاس گل به سهامداران بورس /پیش بینی امروز بازار سهام

اقتصادنیوز : معامله گران قدیمی بازار سهام امیدوار بودند با انتشار گزارش های شش ماهه و عملکرد خوب شرکت ها ریزش یکدست بازار سهام متوقف و بورس متعادل شود اما در دو روز کاری آبان شاخص کل بیش از دو درصد ریزش کرد.

بازار سهام در آخرین روز کاری وارد کانال یک میلیون و ۳۰۰ هزار واحد شد. شاخص در مقایسه با نقطه اوج در ۱۹ مرداد بیش از ۶۹۰ هزار واحد افت داشته و تا اینجای کار یک سوم  کد بورسی بازدهی خود را از دست داده است. پرسش معامله گران قدیمی این است که چرا بازار در شرایطی که همه عوامل برای صعود آن مهیا است میل نزولی دارد؟ چرا بازار به روند نرخ ارز واکنشی نشان نمی دهد؟

برخی تحلیل گران به این پرسش یک پاسخ سرراست و مستقیم می دهند و برخی کمی موشکافانه فضا را بررسی می‌کنند. پاسخ سرراست این است؛ «در بازه ای که شاخص سهام اوج گرفته بود و آموزش بورس مناسب بود در تابستان ظرف ۵ روز کاری دو کانال ۱۰۰ هزار واحدی را پشت سرگذاشت در اقتصاد ایران و شرکت های بورسی خبری بود.» این پاسخ سرراست به پاسخی موشکافانه ختم می شود که سه خطا در بورس را تشریح می کند.

سه خطا در بورس

برخی تحلیل گران مالی تلاش دارند اتفاقاتی را که با بنیادهای یک بازار هم خوانی ندارد از منظر رفتاری توضیح دهند. یکی از این روش ها معرفی خطاهای شناختی در سرمایه گذاری است.

در بازار سرمایه سه خطای شناختی شایع است؛ سوگیری فرا اعتمادی، سوگیری نماگیری و در نهایت سوگیری تمایلاتی اما این سه خطا چه هستند و چه ارتباطی با وضعیت امروز بازار دارند.و ثبت نام بورس کاهش یافته . 

سوگیری فرا اعتمادی: اعتماد بیش از حد به خود و اعتقاد بی اساس در مورد توانایی های شناختی، قضاوت ها و استدلال شهودی فرد در قالب پدیده فرااعتمادی معرفی می شود. این مفهوم نشان می دهد افراد هم در مورد توانایی های خود در پیش بینی و هم درمورد دقت اطلاعاتی که در اختیار آنان قرار می گیرد، برآوردی بیش از اندازه دارند.

در سرمایه گذاران انعکاس این پدیده بدین صورت است که آنها توانایی خود را در ارزیابی یک شرکت به عنوان یک سوژه سرمایه گذاری، بیش از حد تخمین می زنند. در نتیجه آن ها اطلاعات منفی را که بطور طبیعی علامت هشدار دهنده ای است مبنی بر اینکه خرید سهم نباید انجام شود  یا اگر خریداری شده باید به فروش برسد، را نادیده می گیرند.

سرمایه گذاران بیش از حد مطمئن در نتیجه این باور که آن ها اطلاعات ویژه ای در اختیار دارند (که دیگران ندارند) معاملات پر حجمی انجام می دهند.

سرمایه گذاران ممکن است بازده گذشته سهم را به عنوان معرفی از آنچه در آینده انتظار می رود در نظر بگیرند این ساده سازی ابتکاری سوء گیری تعمیم روند نامیده می شود.

سوگیری نماگری:  سرمایه گذاران بر مبنای عملکرد گذشته شرکت ها، طبقه بندی های ذهنی خاصی را در ذهن خود برای پیش بینی رخدادهای آتی انجام داده و در پی یافتن شباهت هایی در عملکرد شرکت ها هستند. به این دسته از تورش های رفتاری، سوگیری «نماگری» اطلاق می گردد.این سوگیری موجب می شود، تا سرمایه گذاران روندها را به صورت نادرست تفسیر کنند.

اثر تمایلاتی:  از سوگیری‌های متداول در بازارهای مالی اثر تمایلاتی است که به معنای نگهداری سهام بازنده و فروش سهام برنده است. در این سوگیری چنانچه سهمی در ناحیه سود باشد، سرمایه‌گذار ریسک‌گریز می‌شود و به فروش آن سهم متمایل می‌شود و چنانچه سهم در ناحیه زیان باشد، سرمایه‌گذار ریسک‌پذیر می‌شود و سهم را نگه می‌دارد.

سوءتفاهم های بورسی

ارتباط این خطاها با بورس تهران چیست؟ اصلا این خطاها در بورس کاربرد دارد. مرور گذشته می تواند شفاف تر این مطابقت را انجام دهد. برای نمونه  شروین شهریاری روز سوم آبان در دنیای اقتصاد نوشت: در زمان اوج بازار سهام یک فرضیه به این شکل مطرح بود که وضعیت بنیادی سهام دیگر چندان مهم نیست و اصطلاحا هر سهمی بخرید برنده خواهید بود. (سوگیری فرا اعتمادی)

نمونه دیگر مربوط به نسبت‌های P/ E بود تا جایی که در برخی محافل بورسی، نسبت‌های P/ E دورقمی برای سهام طبیعی تلقی می‌شد.(سوگیری فرا اعتمادی)

 نمونه سوم این گمانه بود که رشد دلار می‌تواند مانع از سقوط قیمت‌های حبابی شود که این فرضیه نیز با رشد ۳۵ درصدی ارز و افت همزمان ۳۲ درصدی شاخص درست از آب در نیامد.(سوگیری نماگری)

 فرضیه چهارم، چون در گذشته حقوقی ها و دولت در بورس مداخله داشته و اجازه ریزش نمی داده اند اکنون نیز چنین اتفاقی رخ می دهد آنها توانایی دولت در جلوگیری از هر گونه افت سنگین و سریع بازار سهام را دست بالا فرض کرده بود این سناریو هم به رغم تلاش زیاد دولت به دلیل ابعاد نامتناسب رشد بورس عملا موفق نشد. (سوگیری نماگری)

  تصور پنجم هم عبارت از عدم تاثیر‌گذاری سیاست پولی بر بازار سهام بود در حالی که اکنون مشخص شده که چرخش مختصر سیاست‌گذار پولی در زمینه کنترل رشد پایه پولی و آغاز تامین مالی دولت از محل اوراق بدهی و رشد نسبی نرخ‌های سود، تاثیر‌گذارترین عامل بر جهت‌گیری بازار دارایی‌های ریسک‌پذیر است.

سوء تفاهم ششم تکیه بیش از حد بر پیش بینی های تکنیکال بود برخی پس از عبور شاخص از سطح دو میلیون از حرکت راحت ان به سوی کانال سه میلیونی سخن می گفتند. در آن دوره بسیاری برای خود تحلیل گر شده بودند و تصور می کردند بازار را بهتر از دیگران می فهمند و مستقل از هر کسی و با اتکا دانش خود معامله می کردند.

سوء تفاهم هفتم را می توان به فروش سهام شرکت های با پایه صادراتی و خرید سهام برخی شرکت های داخلی با توجیه تجدید ارزیابی، افزایش قیمت یا وصل آنها به برخی متغیرهای سیاسی مثل رفع تحریم ربط داد. این پدیده به خوبی اثر تمایلاتی را نشان می دهد.

نشانه های این رفتار را هم می توان در برخی عملکردها ردیابی کرد،ارزش معاملات در بورس به شدت بالا رفت و میانگین هفتگی معاملات خرد در برخی مقاطع حتی به اعداد عجیب و غریب 24 هزار میلیارد تومان رسید.سطح معاملات به گونه ای بود که سازمان بورس ناچار شد معاملات روزانه را متوقف کند و دست آخر نسبت قیمت به سود برخی شرکت ها که از روند تاریخی بورس فاصله قابل توجهی گرفته بود.

پیش بینی بورس امروز

اما تمامی این حرف ها چه دخلی به پیش بینی بورس امروز دارد. اگر یک گزاره دیگر نیز مرور شود شاید دسترسی به پاسخ آسانتر شود.

 حسن قالیباف اصل  رئیس کنونی سازمان بورس در پژوهشی نشان داده در میان سرمایه‌گذاران حقیقی بورس تهران امری شایع است. به‌طور مشخص مدت‌زمان نگهداری سهام برنده (38 روز معاملاتی) کمتر از مدت‌زمان نگهداری سهام بازنده (51 روز معاملاتی) است.

از 19 مرداد تا به امروز که شاخص از نقطه اوج فاصله گرفته دقیقا تعداد روزهایی که سهام بازنده نگهداری می شود پر شده است. با این حساب سهامداران اگر بر مبنایی رفتار گذشته عمل کنند باید خود را از دست سهام بازنده خلاص کنند و از بازار خارج شوند. این اتفاق یعنی نزول بیشتر بازار سهام و حرکت به سوی سطوح پایین تر. با این حساب امروز هم نمی توان به برگشت بازار زیاد امیدوار بود.

اما بعدازظهر روز گذشته رئیس کل بانک مرکزی یک پاس گل به سهامداران داد او خیال بورس بازان از افزایش نرخ سود سپرده بانکی را راحت کرد. پس از این خبر کانال های بورسی زیاد روی آن مانور دادند حتی برخی مسئولان وزارت اقتصاد نیز در بازنشر خبر پیش قدم شدند. به این امید که بورس امروز شکل دیگر به خود بگیرد.

فقط باید شش ساعت صبر کرد و دید تکلیف این پاس گل میرداماد به سعادت آباد چه می شود. سهامداران رمقی برای حفظ سهام و سرمایه گذاری جدید دارند یا نه؟ متوجه خطاهای گذشته شده اند و بی گدار به آب نمی زنند.